DUYGUSAL ZEKA NEDİR? NASIL GELİŞTİRİLİR?

Zeka; insanın düşünme, akıl yürütme, nesnel gerçekleri algılama, kavrama, yargılama ve sonuç çıkarma yeteneklerinin tümüdür. İnsanları birbirinden ayıran en temel özelliklerdendir.

Zeka deyince aklımıza ilk olarak IQ gelir. Ama aslında IQ yalnız değildir. Bunun yanında “duygusal zaka” nın varlığı ve önemi kesinlikle yadsınamaz. Sosyal hayatımızda, iş hayatımızda, belki de hayatımızın her anında bizi yöneten kısmımız aslında duygusal zekamızdır.

Birini ya da kendini anlamak veyahut duygularını yönetebilmek yüksek duygusal zekaya sahip olmak demek değildir. Duygusal zekanın yüksek olması demek duygusal biri olmak anlamına da gelmez. Dr. Daniel Goleman, Duygusal Zeka isimli kitabında duygusal zekayı “bireylerin kendi ve diğer kişilerin duygularını idrak edebilme, farklı duyguları birbirinden ayırıp doğru tanımlayabilme ve bu veriler ışığında kendi davranış ve düşüncelerini yönlendirebilme” şeklinde tanımlıyor. Aslında bu tanımdan anlaşılacağı üzere, düşüncelerimizi, davranışlarımızı yönetme şeklimiz, tüm insani ilişkilerimiz ve iş ilişkilerimiz tamamen duygusal zekamızın yönetimindedir.

Zeki olmak doğuştan gelen bir durumdur. Muhakkak ki geliştirilebilir. Fakat zeki olmak bir insanı asla tek başına başarıya götüremez. Çok zeki olan birinin başarısız olduğu örneğiyle karşılaşmışsınızdır. Hatta öz farkındalığa sahip olan kişiler bu duyguyu bizzat yaşarlar. Çok zekidirler ama asla hak ettikleri başarıya ulaşamamışlardır. Çünkü bu insanlar; ikili ilişkilerini yönetemiyor olabilir, hakkına sahip çıkamıyor olabilir, heyecanını kontrol edemiyor ya da kendini doğru ifade edemiyor olabilir.

Zeki olmanın, işlerini doğru yapmanın, herkese iyi yaklaşmanın ve duyarlı olmanın; düzgün ilişkiler kurmak ve sosyal ya da iş hayatımızda başarılı olmak için yetersiz kalması sebebiyle duygusal zekamızı güçlendirme yoluna gitmeliyiz.

Duygusal zekayı geliştirmek için öneriler:

  • Kitap okumak. Özellikle kurgusu sağlam olan polisiye romanlar, bilim-kurgu romanları… Stratejik düşünmeyi geliştirecektir.
  • Sosyal ortamlarda daha fazla bulunmaya çalışıp insani ilişkileri arttırmak, ilişki kurmak konusunda tecrübelenmek.
  • Kitap okumak ve insani ilişkiler kurmak kendini ifade edebilme yeteneğini de arttıracaktır. Tek yapmanız gereken doğru sözcükleri seçip konuşmaya başlamak.
  • Soğukkanlı olmak. Yaşanılan olaylar karşısında heyecanı/endişeyi gizleyerek sakin kalmak, alacağınız kararlar, atacağınız adımlar için önemlidir.
  • Gerektiğinde duygulardan bahsedebilmek. Karşı tarafa samimi olduğunuz mesajını iletebilmeniz için gereklidir.
  • Kendini yönetebilmek. En başta kendini tanımakla başlar. Çünkü neyi yönetmen gerektiğini, neyi yapmaman veya neyi geliştirmen gerektiğini kendini tanıyarak bulabilirsin.
  • Gözlem yapmak. Etrafınızda olup biteni izlemek, tanık olduğunuz şeylerden kendi hayatınıza örnekler alarak kullanmak işinize yarayabilir. Her şeyi tecrübe etmek zorunda değilsiniz. Bazen başkalarının tecrübelerinden de ders çıkararak hareket edebilirsiniz.
  • Sınır çizmek. Mantık çerçevesi içerisinde prensipleriniz olmalı.

Bu öneriler çoğaltılabilir elbette. Bunun için önemli olan kendini tanımaktır. Öz eleştiri yaparak, geride kalmanıza sebep olan özelliklerinizi bulup bunu geliştirme yoluna gitmelisiniz. Çünkü duygusal zekasını kontrol etmeyi başaranlar başarıya daha rahat, daha az sıkıntı çekerek ulaşırlar.

Özge İNCE

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir