O MEŞHUR YETKİNLİKLER…

O MEŞHUR YETKİNLİKLER…

Yetkinlik, yetkinlik, yetkinlik…

İş hayatımızda duyduğumuz sihirli kelime. Birçok kapıyı açtığı gibi, eksikliğinde de birçok kapıyı kapatır yüzümüze…

Kimileri tam olarak ne olduğunu da bilmez ama ‘yetkinlikleriniz’ diye iş başvuru formlarında bir sütun oluşturur. Özellikle iş yaşamında personel alımında ve kariyer geliştirmede sıklıkla karşımıza çıkan bu kavram ne anlama gelmektedir?

Yetkinlik Kelimesinin sözlük anlamı; Yetkin olma durumu, olgunluk, kemal, mükemmeliyet olup, iş hayatında birçok tanımı mevcuttur. Bunlardan bir tanesi ile yazımızda yola çıkarsak;

Yetkinlik; mükemmel performansın elde edilmesinde ayırt edici bilgi, beceri ve tutumları kapsayan gözlemlenebilir davranışlardır.

Bu tanımdan da yola çıkarak ‘yetkinlik’ kelimesinin beceri, ayırt edici özellik olarak da kodlayabiliriz.

İşte bu kavram özellikle iş ve çalışma yaşamında personel seçimi ve kariyer basamaklarının tırmanılmasında oldukça etkili bir parametre olarak karşımıza çıkmaktadır.

Yetkinliklerin belirlenmesi kişinin kendini tanıma sürecinin bir parçasıdır. Kişinin potansiyeli yetkinlikleri ile ilişkilidir. Dolayısıyla yetkinliklerin belirlenmesi aynı zamanda kişinin potansiyelinin açığa çıkarılmasıdır. Her bireyin güçlü ve zayıf olduğu yönler vardır. Yetkinliklerin belirlenmesi yönünde atılacak en önemli adım, nelerin yetkinlik olduğunun kavranmasıdır.

Yetkinlik kavramını oluşturan bileşenleri tanımlar isek;

Bilgi: Her yetkinliğin az ya da çok kavramsal boyutta bir bilgi düzeyi vardır.

Beceri: Yetkinliğin doğal ya da tecrübe ile kazanılmış yetenek boyutudur. Bir konuda beceri sahibi olmak için o konuda yetenekli olunması gerekir.

Tutum: Bireyin belirli kişi, kurum ve objelerle ilgili olarak zihinde oluşturduğu düzenlenmiş bir inanç ve düşünce sistemidir. Bireyin bir konu ile ilgili tutumu, o konudaki davranışını şekillendiren önemli bir öğedir.

Yetenekler: Bir şeyi anlayabilme/yapabilme konusunda doğuştan gelen kabiliyetlerdir.

Kişilik Özellikleri: Kişinin kendine ait özellikleridir.

Bu ‘Yetkinlik’ kavramı da kullanılırken kendi içinde üç grupta incelenebilir.

  1. Kişisel yetkinlikler: Bu yetkinlik iş hayatımızın dışında da değerlendirebileceğimiz bir kavramdır. Yetkinlik, kişinin belirtilen şeyde olgunluk kazanmasıdır. Kişisel yetkinlik ise, bu durumun kişisel özelliklerde gerçekleşmesi diyebiliriz. Bireylerin o işte çalışmaya başlamadan önce sahip olduğu, günlük hayatlarına ve iş rollerine taşıdıkları ana özellikleridir. Kişinin kişilik özellikleri ile bağlantılı olduğundan bazı yazarlar doğuştan geldiğini savunur. Bu tür yetkinlikler düzeyleri açısından sektörüne ve pozisyonuna göre farklılıklar gösterse bile çoğu iş aynı veya benzer davranışsal yetkinlikleri gerektirdiği için teknik yetkinliklerin tersine çok sayıda iş için tanımlanabilirler. Kişisel yetkinlikler yapacağınız meslek dallarına, bulunduğunuz ortama ve ana göre değişiklik gösterebilir. Bu tür yetkinlikler yeni durum ve ortamlara uyum sağlamamızı kolaylaştırırlar.

Bu kişisel yetkinliklere örnek olarak dürüstlük, öğrenmeye hevesli olmak, takım çalışması, cana yakınlık, motivasyon, dayanıklılık, maceracı, emin, işbirliği yapan, enerjik, yardımsever, sabırlı, dengeli, olumlu, titiz, hızlı, güvenilir, ince, esaslı, hoşgörülü, anlayışlı ve çok yönlü olmak gibi tanımlayabiliriz.

 

  1. Aktarılabilir yetkinlikler: Bu tür yetkinlikler, farklı ortamlarda kullanılabilen, geniş kapsamlı yetkinliklerdir. Bu ortamlar arasında ev, okul, boş zamanlar, gönüllü faaliyetler veya işyerleri yer alabilir.

Aktarılabilir yetkinlikler de kendi aralarında sınıflara ayrılmaktadır:

  • İletişim Yetkinlikler
  • İnsani Yetkinlikler
  • Fiziksel Beceriler
  • Analitik Yetkinlikler
  • Teknik Yetkinlikler
  • Organizasyonel Yetkinlikler
  • Kreatif Yetkinlikler

 

  1. Profesyonel Yetkinlikler: İş yaşamında profesyonellik kişisel anlamda olgunluğu, mesleki anlamda yetkinliği ifade eden bir kavramdır. Profesyonel yetkinlik ise mesleki anlamdaki yetkinliğin kişideki özel yetkinlikleri ifade eder.

Şirketler tarafından çoğunlukla değinilen yetkinliklere birkaç örnek vermek gerekirse;

Analitik düşünme: Bir problemi mantıksal, sistematik bir yaklaşımla ele alabilme yeteneğidir. Bu yetkinlik bir problemle karşılaşıldığında, alternatifler arasında kıyaslama yapma, verilen bilgilerdeki tutarsızlıkları yakalama, bir problemi parçalarına ayırarak ve her parçayı detayıyla ele alarak yaklaşma, karar verirken olası zarar, risk ve başarı şanslarına dikkat etme ve yapılacakların önceliğini belirleme gibi yaklaşımlara sahip olmayı içerir.

Problem çözme ve karar alabilme: Bu yetkinlik, sorunlarla karşılaştığınızda onları en aza indirmek için çalışmayı mı yoksa onlardan kaçınmayı mı tercih ettiğinizle ilgilidir.

Güçlü iletişim ve etkileme: Dinleyiciler üzerinde etki bırakabilecek ve ikna edici yazılı ve sözlü iletişim planlama ve iletişim kurabilme yeteneğidir.

Esneklik, değişim odaklılık ve gelişime açıklık: İş yerindeki, rollerdeki ve iş çevresindeki değişimlere uyum sağlamadaki başarıyı, bir kimsenin kendini değiştirmek için isteğini belirtir. Kendi fikri dışındaki fikirlere verilen önem, yeni organizasyonel yapılara, prosedürlere ve tekniklere açıklık gösterme, biri başarısız olursa başka bir stratejiye geçme gibi noktaları içerir.

Stres altında çalışabilme: Stresli ve muhalif durumlarla etkili bir şekilde başa çıkma, bu tür durumlarda iyi kararlar verebilme, sakin ve doğru çalışabilme ve diğerlerini sakinleştirme özelliğidir.

Müşteri odaklılık: Müşterileri dinlemeyi ve anlamayı, müşterilerin ihtiyaçlarını karşılayarak tatmin sağlamayı içerir. Müşteri odaklı çalışan, onların ihtiyaçlarına en yüksek önemi verir, müşterilerle profesyonel ve kibar olarak, empati ile ilgilenir.

Takım çalışması: Takım çalışması, birlikte çalıştığınız insanları, kişiliklerini, ihtiyaçlarını ve motivasyonlarını anlamayı gerektirir.

Kendini tanıma: Bu özellik, güçlü ve zayıf yanlarınızı değerlendirmede objektif ve eleştirel olup olmadığınızla ilgilidir.

Etkili dinleme: Diğerlerinin söylediklerine dikkat etmeyi, söylenenleri anlamak için çaba göstermeyi, uygun sorular sormayı ve söylenenleri kesmemeyi içerir.

Zaman yönetimi, planlama ve organizasyon: Stratejik hedeflere uygun olarak kapsamlı ve gerçekçi planlar yapmayı, riskler için hazırlıklı olmayı, iş için gerekli kaynakları belirleyip zamanlı bir şekilde organize etmeyi, günlük işleri dengelemeyi ve zamanı etkili kullanmayı içerir.

Yetkinlik kavramının ortaya çıkışı daha çok çalışma hayatıyla ilgili yapılan araştırmalarla olmuştur. Doğru insan kaynağı seçimi ve mevcut çalışanların daha başarılı olmasına yönelik ölçüm ve geliştirme çalışmaları yapılırken kullanılabilecek bir kavram olarak ortaya çıkan yetkinlik daha sonraları iş yaşamı dışında da karşımıza çıkmaya başlamıştır.

Hal böyle olunca ‘Yetkinlik’ kavramı uzun bir süre farklı modelleriyle gündelik hayatımızda yer almaya devam edecektir.

Şilan GÜNGÖREN

 

 

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir